In de media: "Praktisch talent verdient meer dan mooie woorden"

OPINIE | 'Praktisch talent verdient meer dan mooie woorden, sluit een akkoord dat vakmanschap centraal stelt'

Nederland staat voor een enorme uitdaging. Terwijl werkgevers schreeuwen om vakmensen in de techniek en de zorg, daalt de instroom in het vmbo. Wilco Leeflang, directeur van een vmbo-school, waarschuwt voor de gevolgen. En hij doet een oproep.

De grote maatschappelijke opgaven van deze tijd -woningbouw, energietransitie en vergrijzing - vragen om meer praktisch geschoolde vakmensen. Zonder technici geen duurzame energie, zonder bouwvakkers geen woningen en zonder zorgprofessionals geen toekomstbestendige zorg. Praktisch talent is onmisbaar, maar krijgt nu niet de waardering die daarbij hoort.

De manier waarop de kwaliteit van het onderwijs wordt beoordeeld is veelzeggend. Door de Inspectie van het Onderwijs worden leerlingen die overstappen naar een praktische leerroute gezien als 'afstromers'. Dit weegt voor een school negatief mee in het onderwijsresultatenmodel. Vreemd als je beseft dat zo'n leerroute juist beter kan aansluiten bij de talenten van een leerling.

Volwaardig

Neem een leerling die graag met techniek werkt, het liefst leert door te doen en enthousiast wordt van bouwen, repareren of creëren. Die leerling zou moeten ervaren dat een praktische leerroute een volwaardige keuze is, met volop mogelijkheden om zich te ontwikkelen en door te groeien. Toch bestaat nog te vaak het beeld dat een theoretische leerroute meer aanzien heeft en meer toekomstperspectief biedt. Zolang jongeren en hun ouders dat zo ervaren, laten we talent onbenut. Niet de leerroute moet bepalen hoeveel waardering een jongere krijgt, maar de talenten die hij of zij ontwikkelt.

Hoopvol

Het besef dat het anders moet, wint gelukkig terrein. In juni nam de Tweede Kamer een motie aan van de SGP waarin de regering wordt gevraagd een visie te ontwikkelen op praktijk- en beroepsgericht onderwijs, zodat de kwaliteiten van leerlingen beter tot hun recht komen en de aansluiting op de arbeidsmarkt wordt versterkt. Minister Letschert (OCW) gaf onlangs aan samen met onderwijspartijen én met werkgevers te willen komen tot een gezamenlijke aanpak, een Talentenstrategie, waarbij het opleiden en behouden van mensen voor sectoren die Nederland zo nodig heeft, centraal staat. Dat zijn hoopvolle signalen.

Maar sluit ook een Gouden Handen-akkoord. Dat moet leiden tot aanpassing van beleid én concrete actie. Denk aan het ontwikkelen van sterke, geïntegreerde leerroutes die vmbo en mbo verbinden en aan voldoende stage- en leerwerkplekken, zodat jongeren tijdens hun opleiding praktijkervaring opdoen en vakmanschap ontwikkelen.

Onmisbaar

Daarbij is structurele samenwerking tussen onderwijs, werkgevers en overheid onmisbaar. De vmbo-school is een belangrijke partner in de regio: een plek waar leerlingen in een doorlopende route naar het mbo kennismaken met een beroep en zich voorbereiden op hun toekomst. Zo leren ze er niet alleen een vak, maar ook samenwerken, verantwoordelijkheid nemen en omgaan met anderen.

Essentieel is dat het onderwijstoezicht hierop moet aansluiten. Een overstap naar een meer praktische leerroute mag niet als een stap terug worden gezien, maar als een keuze die beter past bij de talenten van een leerling. Zo krijgt vakmanschap de volwaardige plek in onderwijs en samenleving die het verdient.

Terugloop

Op de Noord-Veluwe zie ik hoe krachtig de cultuur kan zijn van waardering van vakmanschap. Kiezen voor praktisch onderwijs is sterk verbonden met regionale identiteit en trots. Het aandeel inwoners met een mbo­diploma in dit gebied is groot. Maar ook hier zien we de terugloop. Laten we snel aan de slag gaan met een Gouden-Handen-akkoord om dit tij te keren en vakmanschap de plek te geven die het verdient. Want zonder gouden handen staat onze ontwikkeling stil.

Wil co Leeflang is locatiedirecteur Nuborgh College Oostenlicht